Tiêu chảy là gì? Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả

Vào năm 2017, Tổ chức Y tế Thế giới WHO đã thống kê được trên toàn cầu có gần 1,7 tỷ trường hợp mắc bệnh tiêu chảy ở trẻ em mỗi năm. Đây còn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây nên tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ em dưới 5 tuổi. Không chỉ nguy hiểm với trẻ em, người lớn khi mắc phải tiêu chảy cấp tính cũng có thể dẫn đến nhiều hệ lụy thậm chí là tử vọng.

Vậy bệnh tiêu chảy là gì? Nguyên nhân tiêu chảy đến từ đâu? Và quan trọng nhất là cách chữa bệnh tiêu chảy kịp thời, tránh tình trạng tiêu chảy trở nên xấu hơn và có thể gây ra biến chứng cho người bệnh. Hãy cùng đi tìm lời giải đáp cho từng câu hỏi ở bài viết dưới đây.

1. Bệnh tiêu chảy là gì?

Tiêu chảy là tình trạng đi tiêu ít nhất 3 lần trong 24 giờ qua VÀ phân tiêu ra phải lỏng (phân lỏng là phân có hình của vật chứa hoặc “nước nhiều hơn cái” và khác với những ngày thường. Tiêu chảy thường kéo dài vài ngày và sẽ tự khỏi mà không cần phải điều trị.

Xét về mặt thời gian, tiêu chảy được chia làm 3 loại, bao gồm:

  • Tiêu chảy cấp: kéo dài từ vài ngày cho đến dưới 2 tuần. Nguyên nhân thường là do nhiễm vi khuẩn, virus và ký sinh trùng.
  • Tiêu chảy kéo dài: tiêu chảy vẫn còn sau 14 ngày
  • Tiêu chảy mãn tính: kéo dài hơn 30 ngày. Nguyên nhân tiêu chảy mãn tính là do các bệnh lý trong hệ tiêu hóa gây ra.

Nếu một người đi cầu số lượng nhiều nhưng mức độ đi cầu hàng ngày là giống nhau thì đây không được coi là tiêu chảy. Tương tự, trẻ bú sữa mẹ thường đi phân lỏng, dính, và điều này cũng bình thường và không được tính là tiêu chảy.

2. Triệu chứng của tiêu chảy

Triệu chứng của bệnh tiêu chảy

Biểu hiện của tiêu chảy là đi ngoài phân lỏng trên 3 lần trong một ngày. Nhưng ngoài ra, nó có thể đi kèm các triệu chứng khác, bao gồm:

  • Đau bụng
  • Chuột rút bụng
  • Đầy hơi chướng bụng
  • Giảm cân
  • Sốt
  • Nhức mỏi cơ thể
  • Cảm giác ớn lạnh

Tiêu chảy cũng có thể là một triệu chứng của các bệnh lý khác trong hệ tiêu hóa, thậm chí là những bệnh lý nghiêm trọng. Các triệu chứng có thể đi kèm theo tiêu chảy đó là:

  • Phân có máu hoặc mủ
  • Nôn mửa kéo dài
  • Mất nước

Khi nào nên gặp bác sĩ?

Đối với tiêu chảy ở người lớn, hãy đến cơ sở y tế để thăm khám và điều trị khi bạn xuất hiện các triệu chứng sau:

  • Tiêu chảy kéo dài trong vài ngày không giảm
  • Mất nước và chất điện giải nặng
  • Đau bụng hoặc đau trực tràng dữ dội
  • Phân đen và lẫn máu
  • Sốt cao trên 39 độ C

Trong trường hợp trẻ em là đối tượng bị tiêu chảy, người lớn cần cẩn thận vì tiêu chảy ở trẻ em dễ dẫn đến mất nước nghiêm trọng trong thời gian ngắn. Hãy tìm đến bác sĩ ngay lập tức nếu như triệu chứng tiêu chảy không cải thiện trong vòng 24 giờ hoặc trẻ có những dấu hiệu sau:

  • Mất nước
  • Sốt cao trên 39 độ C
  • Phân lẫn máu hoặc phân đen

Xem thêm: Cách điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ em

3. Nguyên nhân dẫn đến tiêu chảy

Nguyên nhân dẫn đến bệnh tiêu chảy

Nguyên nhân gây ra tiêu chảy rất đa dạng. Dưới đây là các nguyên nhân thường gặp nhất:

  • Vi khuẩn và ký sinh trùng: thực phẩm và nguồn nước ô nhiễm có thể truyền nhiễm vi khuẩn và ký sinh trùng có hại cho cơ thể người. Những vi khuẩn hay gây tiêu chảy nhiễm trùng đó là Salmonella, Campylobacter, Shigella và Escherichia coli. Tiêu chảy gây ra bởi vi khuẩn và ký sinh trùng cũng là bệnh rất phổ biến đối với khách du lịch, đặc biệt là du lịch ở những nước phát triển.
  • Virus: Những loại virus có thể gây ra tiêu chảy đó là Norwalk, Cytomegalovirus và Vius viêm gan. Rotavirus cũng là một loại virus phổ biến gây ra tiêu chảy cấp ở trẻ em.
  • Do sử dụng thuốc: sử dụng thuốc, đặc biệt là thuốc kháng sinh cũng là một trong những lý do dẫn đến tiêu chảy. Thuốc kháng sinh có thể gây mất cân bằng hệ vi sinh vật trong đường ruột, tạo điều kiện cho hại khuẩn phát tác và gây ra tiêu chảy. Ngoài ra, thuốc ung thư và thuốc kháng axit có chứa magie cũng có tác dụng phụ gây tiêu chảy.
  • Hội chứng không dung nạp Lactose: lactose là một loại đường tìm thấy trong sữa và các sản phẩm từ sữa. Những người mắc hội chứng không dung nạp lactose sẽ bị tiêu chảy sau khi tiêu thụ những thực phẩm chứa lactose. Hội chứng này có thể nặng hơn theo tuổi tác vì enzyme để tiêu hóa lactose sẽ giảm đi với thời gian.
  • Fructose: Fructose là một loại đường được tìm thấy trong trái cây và mật ong. Thỉnh thoảng Fructose được sử dụng làm chất tạo ngọt trong đồ uống. Những người không tiêu hóa được Fructose có thể bị tiêu chảy.
  • Chất tạo ngọt nhân tạo: sorbitol và mannitol là hai chất tạo ngọt nhân tạo thường được sử dụng trong kẹo cao su và các sản phẩm không đường trên thị trường. Chất tạo ngọt nhân tạo có thể gây tiêu chảy với một vài người.
  • Sau phẫu thuật: phẫu thuật tại vùng bụng hoặc phẫu thuật cắt bỏ túi mật cũng có thể gây nên tiêu chảy.
  • Bệnh lý tiêu hóa: tiêu chảy mãn tính thường đươc gây ra bởi các bệnh lý đường tiêu hóa như bệnh Crohn, viêm loét đại tràng, viêm đại tràng, ung thư hay hội chứng ruột kích thích.
  • Nội tiết: đôi khi yếu tố nội tiết cũng là nguyên nhân gây tiêu chảy, điển hình là trong bệnh suy tuyến thượng thận và u Carcinoid.

4. Biến chứng nếu tiêu chảy kéo dài

Biến chứng nếu tiêu chảy kéo dài

Hai biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra khi tiêu chảy kéo dài đó là mất nước (xảy ra khi tiêu chảy nặng và thường xuyên) và sự kém hấp thu (xảy ra trong tiêu chảy mãn tính).

Mất nước có nguy cơ đe dọa đến tính mạng nếu như không được chữa trị kịp thời. Mất nước đặc biệt nguy hiểm với những đối tượng là người già, trẻ em và người có hệ miễn dịch suy yếu. Dưới đây là những dấu hiệu nhận biết khi người bệnh đang bị mất nước:

Đối với người lớn:

  • Rất khát nước
  • Khô miệng hoặc khô da
  • Đi tiểu ít hoặc không đi tiểu
  • Yếu, chóng mặt hoặc choáng váng
  • Cơ thể mệt mỏi
  • Nước tiểu sẫm màu

Đối với trẻ em: 

  • Tã không ướt trong 3 giờ trở lên
  • Khô miệng và lưỡi
  • Sốt trên 39 độ C
  • Khóc không có nước mắt
  • Buồn ngủ, lơ mơ, không phản ứng hoặc khó chịu
  • Xuất hiện trũng ở bụng, mắt hay má

5. Điều trị tiêu chảy với nấm men vi sinh

Probiotics hay men vi sinh từ lâu đã được biết đến là những vi sinh vật có lợi cho cơ thể, có nhiệm vụ giúp phục hồi và tăng cường sức khỏe hệ tiêu hóa trước các mầm bệnh. Sử dụng men vi sinh như một cách chữa tiêu chảy đã không còn là một phương pháp xa lạ.

Trong khi hầu hết men vi sinh là vi khuẩn, chỉ có duy nhất một loại men vi sinh duy nhất từ nấm men vi sinh Saccharomyces. Đây là chủng nấm men vượt trội và có nhiều ưu điểm hơn các loại men vi sinh vi khuẩn.

Với hàng trăm các nghiên cứu lâm sàng về hiệu quả và độ an toàn, Saccharomyces boulardii cũng là nấm men vi sinh duy nhất được Hiệp hội Tiêu hóa Gan mật và Dinh dưỡng Nhi khoa Châu âu (ESPGHAN), Tổ chức Tiêu hóa Thế giới (WGO) và Hội Nhi khoa Việt Nam đã khuyến cáo sử dụng Saccharomyces boulardii trong phòng và điều trị tiêu chảy trên đối tượng người lớn và đặc biệt là trẻ nhỏ.

Nấm men vi sinh có thể dễ dàng tìm thấy trên thị trường dưới dạng viên nang cứng. Mỗi viên chứa 250mg nấm men đông khô Saccharomyces boulardii, tương ứng ít nhất 2.5 tỷ đơn vị men sống. Liều dùng được khuyến cáo để điều trị đau bụng tiêu chảy là 1 viên  uống 1-2 lần mỗi ngày. Đối với trẻ có thể tháo nang, hòa phần bên trong với nước, nước trái cây hoặc sữa để cho trẻ uống.

6. Cách phòng ngừa tiêu chảy

Cách phòng ngừa tiêu chảy

Cách phòng ngừa tiêu chảy

Giữ gìn vệ sinh cơ thể

Nguyên nhân phổ biến nhất gây ra tiêu chảy nhiễm trùng đó là sự xâm nhập của vi khuẩn, virus và ký sinh trùng vào cơ thể. Do vậy, chỉ bằng động tác rửa tay thật sạch đã giảm thiểu được rất nhiều rủi ro và bảo vệ cơ thể bạn khỏi mầm bệnh có hại.

  • Hãy rửa tay thường xuyên: rửa tay trước và sau khi chuẩn bị đồ ăn; sau khi chế biến đồ sống; sau khi đi vệ sinh; sau khi thay tã cho trẻ; sau khi hắt hơi sổ mũi.
  • Rửa tay bằng xà phòng ít nhất 20 giây: chà và rửa hai bàn tay trong ít nhất 20 giây với xà phòng trước khi rửa sạch bằng nước.
  • Sử dụng nước rửa tay có cồn thay thế nếu như không có xà phòng: hãy sử dụng dung dịch có chứa hơn 60% cồn. Rửa kĩ cả mặt trước và mặt sau của bàn tay với dung dịch rửa tay.

Giữ vệ sinh toàn thực phẩm 

Ăn thức ăn bẩn, thức ăn ôi thiu là một trong những lý do hàng đầu khiến cho cơ thể bị lây nhiễm các mầm bệnh. Hãy tuân thủ những nguyên tắc giữ vệ sinh an toàn thực phẩm sau đây để hệ tiêu hóa luôn khỏe mạnh:

  • Tránh ngộ độc thức ăn bằng cách thường xuyên vệ sinh mặt bếp, dụng cụ làm bếp và nấu ăn.
  • Nên ăn đồ ăn ngay sau khi được nấu, tránh để quá lâu trước khi ăn.
  • Bảo quản thức ăn trong tủ lạnh đúng cách.
  • Không để đồ ăn qua đêm ở nhiệt độ phòng, đặc biệt là các sản phẩm dễ ôi thiu như trứng và sữa.

Tiêm Vắc-xin 

Rotavirus là virus gây tiêu chảy ở trẻ nhưng lại có thể được phòng ngừa bởi vắc-xin. Hãy hỏi bác sĩ hay đến những cơ sở tiêm chủng để được tư vấn chính xác nhất về vắc-xin phòng chống tiêu chảy cho trẻ.

Phòng tiêu chảy khi đi du lịch

Tiêu chảy du lịch là hiện tượng phổ biến đối với khách du lịch, đặc biệt tại những nước đang phát triển với điều kiện vệ sinh kém và thực phẩm bị ô nhiễm. Để giảm rủi ro tiêu chảy khi đi du lịch:

  • Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm: tuân theo nguyên tắc ăn chín uống sôi, không ăn đồ sống như gỏi, rau… Không ăn thịt chưa được nấu chín.
  • Đảm bảo nguồn nước không ô nhiễm: uống nước đun sôi để nguội và không uống nước lấy từ sông, suối, giếng. Không dùng đá viên và chỉ uống các đồ uống được đóng gói kĩ, chưa bị mở ra.
  • Sử dụng nấm men vi sinh để phòng ngừa tiêu chảy du lịch 3 đến 5 ngày trước chuyến đi.

Chúng ta đã đề cập đến nguyên nhân, triệu chứng cũng như cách chữa đau bụng tiêu chảy hiệu quả . Tiêu chảy thông thường là một triệu chứng nhẹ nhưng với những đối tượng như người già, trẻ em hay người có hệ miễn dịch suy yếu, cần phải thận trọng và theo dõi sát sao tình trạng bệnh để có những xử lý kịp thời trước những biến chứng nguy hiểm.

Tham khảo: 

Tiêu chảy nên ăn gì, uống gì

Thực phẩm tốt cho hệ tiêu hóa


Nguồn tham khảo:

1. Diarrhea

Ngày truy cập 16/12/2020

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/diarrhea/symptoms-causes/syc-20352241

2. Causes of Diarrhea and Tips for Prevention

Ngày truy cập 16/12/2020

https://www.healthline.com/health/diarrhea#prevention

3. What you should know about diarrhea

Ngày truy cập 16/12/2020

https://www.medicalnewstoday.com/articles/158634#complications

Xem thêm:  [:vi]Người bị co thắt đại tràng nên ăn gì và kiêng ăn gì?[:]
có thể bạn quan tâm

Prebiotic là gì? Bổ sung ngay 14 loại thực phẩm chứa prebiotic dồi dào

Nội Dung Bài Viết1. Bệnh tiêu chảy là gì?2. Triệu chứng của tiêu chảyKhi nào nên gặp bác sĩ?3. Nguyên

Viêm ruột ở trẻ em: Những điều bố mẹ cần biết

Nội Dung Bài Viết1. Bệnh tiêu chảy là gì?2. Triệu chứng của tiêu chảyKhi nào nên gặp bác sĩ?3. Nguyên

Lưu ngay bí quyết 7 cách chữa đau bụng tại nhà

Nội Dung Bài Viết1. Bệnh tiêu chảy là gì?2. Triệu chứng của tiêu chảyKhi nào nên gặp bác sĩ?3. Nguyên

Người bị co thắt đại tràng nên ăn gì và kiêng ăn gì?

Nội Dung Bài Viết1. Bệnh tiêu chảy là gì?2. Triệu chứng của tiêu chảyKhi nào nên gặp bác sĩ?3. Nguyên

Đau bụng quanh rốn ở trẻ có thể là dấu hiệu của vấn đề gì?

Nội Dung Bài Viết1. Bệnh tiêu chảy là gì?2. Triệu chứng của tiêu chảyKhi nào nên gặp bác sĩ?3. Nguyên

Ăn vào là đau bụng nguyên nhân đến từ đâu?

Nội Dung Bài Viết1. Bệnh tiêu chảy là gì?2. Triệu chứng của tiêu chảyKhi nào nên gặp bác sĩ?3. Nguyên

Trẻ bị đau bụng: Nhiều nguy hiểm tiềm ẩn, mẹ không nên xem nhẹ

Nội Dung Bài Viết1. Bệnh tiêu chảy là gì?2. Triệu chứng của tiêu chảyKhi nào nên gặp bác sĩ?3. Nguyên

Đau bụng khi mang thai: Mẹ bầu cần hiểu rõ để chăm sóc thai kỳ tốt hơn

Nội Dung Bài Viết1. Bệnh tiêu chảy là gì?2. Triệu chứng của tiêu chảyKhi nào nên gặp bác sĩ?3. Nguyên

11 cách giúp cải thiện hệ tiêu hóa tự nhiên tại nhà

Nội Dung Bài Viết1. Bệnh tiêu chảy là gì?2. Triệu chứng của tiêu chảyKhi nào nên gặp bác sĩ?3. Nguyên

Đau bụng và buồn nôn có phải triệu chứng của loét dạ dày?

Nội Dung Bài Viết1. Bệnh tiêu chảy là gì?2. Triệu chứng của tiêu chảyKhi nào nên gặp bác sĩ?3. Nguyên

(028) 38 123 166
Loading...