Tiêu chảy cấp là gì? Nguyên nhân, biểu hiện và cách phòng ngừa

Tiêu chảy là một trong những căn bệnh đường tiêu hóa phổ biến nhất và xảy ra với hầu hết mọi lứa tuổi. Bệnh có thể dao động từ mức độ nhẹ, thời gian ngắn cho đến nặng, kéo dài, thậm chí có nguy cơ đe dọa đến tính mạng.

Cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây về tiêu chảy cấp là gì, nguyên nhân, triệu chứng tiêu chảy cấp cũng như những cách phòng ngừa tiêu chảy cấp hiệu quả.

Tiêu chảy cấp là gì?

Tiêu chảy là tình trạng đi ngoài phân lỏng ít nhất 3 lần trong vòng 24 giờ . Đi ngoài nhiều lần nhưng phân bình thường hoặc cứng, hay trẻ sơ sinh bú sữa mẹ đi ngoài phân lỏng đều không được coi là tiêu chảy.

  • Tiêu chảy cấp: được gây ra bởi sự nhiễm trùng hoặc chứng không dung nạp thực phẩm, thường kéo dài trong một vài ngày cho đến dưới 2 tuần.
  • Tiêu chảy mãn tính: được gây ra bởi một căn bệnh đã có, việc cắt bỏ túi mật hoăc nhiễm ký sinh trùng. Tiêu chảy mãn tính có thể kéo dài đến 4 tuần.

Việc phân biệt giữa tiêu chảy cấp và tiêu chảy mãn tính là quan trọng vì những nguyên nhân gây ra chúng thường khác nhau. Chính vì vậy, các xét nghiệm chẩn đoán bệnh cũng khác nhau và chỉ định điều trị cũng khác nhau.

Những ai dễ mắc phải chứng tiêu chảy cấp?

Những ai dễ mắc phải chứng tiêu chảy cấp

Nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến tiêu chảy cấp đó là nhiễm trùng gây ra bởi virus, vi khuẩn và ký sinh trùng. Ngoài ra, việc thay đổi và sử dụng một loại thuốc mới cũng có thể gây ra tiêu chảy cấp do nhiều loại thuốc tác dụng phụ gây ra tiêu chảy.

Sau đây là những nguyên nhân gây ra bệnh tiêu chảy cấp và những đối tượng dễ mắc phải tiêu chảy cấp trong từng trường hợp cụ thể.

1. Tiêu chảy ở khách du lịch

Khách du lịch đến những nước có khí hậu ấm áp và vệ sinh kém có thể nhiễm chủng vi khuẩn enterotoxigenic E.coli (ETEC) qua việc tiêu thụ thực phẩm bị ô nhiễm như trái cây, rau, hải sản, thịt sống, nước hoặc đá viên. Độc tố do ETEC sản xuất gây ra tiêu chảy đột ngột, đau quặn bụng, buồn nôn và thỉnh thoảng nôn mửa.

Những triệu chứng tiêu chảy cấp thường xảy ra từ 3 – 7 ngày sau khi đến địa điểm du lịch và giảm dần trong vòng 3 ngày. Đôi khi, các vi khuẩn hoặc ký sinh trùng khác cũng có thể gây ra tiêu chảy cho khách du lịch như Shigella, Giardia hay Campylobacter. Tiêu chảy cấp gây ra bởi các sinh vật khác thường kéo dài hơn 3 ngày.

2. Viêm dạ dày ruột do virus (Tiêu chảy nhiễm trùng)

Đây là tình trạng viêm nhiễm đường tiêu hóa liên quan đến cả dạ dày và ruột non, đồng thời là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến tiêu chảy cấp trên thế giới. Viêm dạ dày ruột do virus có thể nhỏ lẻ ở từng cá nhân hoặc trở thành bệnh dịch.

Nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến bệnh dịch tiêu chảy do virus là do cơ thể nhiễm một họ virus có tên Caliciviruses, trong đó chi Norovirus là phổ biến nhất. Những đối tượng dễ nhiễm virus là những người có tiếp xúc trực tiếp với người nhiễm bệnh hoặc tiêu thụ thực phẩm được chế biến hay xử lý bởi người nhiễm bệnh.

3. Viêm ruột do vi khuẩn

Viêm ruột do vi khuẩn

Vi khuẩn có thể xâm nhập vào ruột non và đại tràng, gây ra viêm ruột, đau bụng và tiêu chảy cấp. Những vi khuẩn gây ra viêm phải kể đến như: Campylobacter, Shigella, Salmonella và EPEC.

Người bệnh nhiễm vi khuẩn thường là do uống nguồn nước bị ô nhiễm hoặc ăn thực phẩm ô nhiễm như rau, thịt gia cầm và các sản phẩm từ sữa.

4. Ngộ độc thực phẩm

Ngộ độc thực phẩm được gây ra bởi độc tố do vi khuẩn sản xuất. Các chất độc này đi vào cơ thể sẽ gây đau bụng, nôn, khiến cho ruột non tiết ra một lượng lớn nước và dẫn đến tiêu chảy. Tuy vậy, các triệu chứng này thường chỉ kéo dài dưới 24 giờ.

Những đối tượng có nguy cơ bị ngộ độc thực phẩm là những đối tượng ăn phải những loại thức ăn dễ bị ô nhiễm khi không được bảo quản trong tủ lạnh qua đêm như salad, trứng, thịt, hay sandwich kèm sốt mayonnaise. Ngoài ra, ăn đồ hộp cũng có nguy cơ ngộ độc bởi loại vi khuẩn có tên Clostridium perfringens.

5. Nhiễm ký sinh trùng

Một vài loại ký sinh trùng gây ra tiêu chảy có thể kể đến: trùng roi Giardia lamblia, trùng amip, ký sinh trùng Cryptosporidium,…

Những đối tượng dễ bị nhiễm trùng roi Giardia lamblia gây ra tiêu chảy là những người leo núi hoặc du lịch nước ngoài và bị lây nhiễm qua nguồn nước uống bị ô nhiễm. Phổ biến hơn tại các nước đang phát triển còn có nhiễm trùng amip gây bệnh lỵ amip.

Ngoài ra, ký sinh trùng Cryptosporidium là một loại ký sinh trùng gây ra bệnh tiêu chảy, lây lan qua nguồn nước bị ô nhiễm và có thể sống sót ngay cả sau khi khử trùng bằng Clo.

6. Sử dụng các loại thuốc gây tiêu chảy cấp

Tiêu chảy do thuốc khá phổ biến vì có nhiều loại thuốc gây tiêu chảy. Thường thì tiêu chảy do thuốc sẽ xảy ra ngay sau khi bắt đầu sử dụng thuốc.

Các loại thuốc thường gây ra tiêu chảy có thể nhắc đến như:

  • Thuốc kháng axit
  • Thuốc bổ sung dinh dưỡng có chứa Magie
  • Thuốc chống viêm không steroid (NSAID)
  • Thuốc hóa trị
  • Kháng sinh
  • Thuốc kiểm soát nhịp tim
  • Thuốc điều trị cao huyết áp

Biểu hiện của tiêu chảy cấp

Biểu hiện của tiêu chảy cấp

Đi ngoài phân lỏng không là triệu chứng tiêu chảy cấp duy nhất. Ngoài ra, có các dấu hiệu khác đi kèm, bao gồm:

  • Đau bụng
  • Chuột rút bụng
  • Đầy hơi
  • Sút cân
  • Sốt
  • Nhức mỏi cơ thể
  • Cảm thấy ớn lạnh

Tiêu chảy cũng là triệu chứng của những loại bệnh khác, có thể là những bệnh lý nghiêm trọng. Những triệu chứng khác có thể là:

  • Máu hoặc mủ trong phân
  • Nôn mửa kéo dài
  • Mất nước

Khi nào nên gặp bác sĩ?

Hấu hết các đợt tiêu chảy cấp đều ở mức độ nhẹ, thời gian ngắn và không cần đến sự can thiệp của bác sĩ. Các dấu hiệu tiêu chảy cấp thường sẽ giảm dần sau vài ngày. Tuy vậy, không được chủ quan mà hãy tìm đến sự trợ giúp của bác sĩ khi bạn có các dấu hiệu sau:

  • Sốt cao trên 38.3 độ C
  • Đau bụng mức độ vừa cho rất đau
  • Tiêu chảy ra máu cho thấy có nhiễm trùng trong đường ruột
  • Tiêu chảy ở những người mắc các bệnh lý mà việc mất nước cơ thể có thể gây nên những hậu quả nghiêm trọng: những người bị tiểu đường, tim mạch hoặc AIDS
  • Tiêu chảy nặng không cải thiện sau 48 giờ
  • Mất nước vừa cho đến nặng
  • Nôn mửa kéo dài đến mức không thể uống nước và chất lỏng
  • Tiêu chảy cấp ở phụ nữ mang thai
  • Tiêu chảy xảy ra trong hoặc ngay sau một đợt điều trị kháng sinh vì tiêu chảy ở đây có thể là biểu hiện của nhiễm trùng liên quan đến kháng sinh và cần điều trị
  • Tiêu chảy sau khi trở về từ các nước đang phát triển hoặc sau buổi cắm trại trên núi vì có thể bị nhiễm khuẩn Giardia
  • Tiêu chảy phát triển ở những bệnh nhân mắc các bệnh đường ruột mãn tính như viêm đại tràng hoặc bệnh Crohn vì tiêu chảy trong trường hợp này có thể là biến chứng của bệnh hoặc dấu hiệu bệnh tình đang xấu đi
  • Tiêu chảy cấp ở trẻ sơ sinh hoặc trẻ nhỏ. Khi này cần phải cung cấp cho trẻ đúng, đủ liều lượng chất lỏng để ngăn ngừa và điều trị mất nước. Sử dụng sai liều lượng có thể dẫn đến co giật hoặc rối loạn điện giải

Phương pháp ngăn ngừa tiêu chảy cấp

Phương pháp ngăn ngừa tiêu chảy cấp

Giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ và giảm các tiếp xúc với mầm bệnh là những bước đầu tiên để giữ cho hệ tiêu hóa khỏe mạnh và phòng tránh bệnh tiêu chảy:

  • Luôn luôn rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh
  • Luôn luôn rửa tay sau khi chơi với động vật nuôi hoặc có tiếp xúc gần với chất thải của chúng
  • Rửa tay với nước ấm và xà phòng trong 20 giây
  • Khi không thể rửa tay, hãy sử dụng chất rửa tay có chứa cồn
  • Không để trẻ em cho đồ chơi vào miệng và đảm bảo chúng luôn được rửa tay thường xuyên
  • Cẩn thận khi đi du lịch ở một quốc gia khác – không uống nước hoặc ăn thực phẩm tươi trừ khi bạn biết rõ chúng an toàn

Ngoài ra, thịt chưa được nấu chín và các thực phẩm khác cũng có thể chứa vi khuẩn gây ra tiêu chảy cấp ở người lớn. Vậy nên bạn cũng cần chú ý đến việc giữ gìn vệ sinh nhà bếp và trong khi chế biến đồ ăn:

  • Giữ các loại thực phẩm sống xa các thực phẩm đã được nấu chín
  • Rửa sạch trái cây và rau trước khi nấu hoặc ăn sống
  • Đảm bảo rằng thịt đã được nấu chín trước khi ăn
  • Không bao giờ ăn trứng sống, hoặc đồ ăn có chứa trứng sống
  • Bảo quản thực phẩm dễ hỏng đúng cách trong tủ lạnh
  • Tránh sử dụng các thực phẩm từ sữa chưa được tiệt trùng
  • Giữ mặt bàn và các dụng cụ nhà bếp sạch sẽ
  • Không bao giờ chế biến hoặc xử lý đồ ăn khi bạn đang bị tiêu chảy

Điều trị tiêu chảy cấp bằng nấm men vi sinh Saccharomyces boulardii

Thực chất, việc sử dụng nấm men vi sinh trong tiêu chảy đã được áp dụng từ những năm 1950 và không phải là một phương pháp mới lạ. Saccharomyces boulardii là men vi sinh duy nhất ở dạng nấm men và có nhiều ưu điểm vượt trội hơn so với men vi sinh từ vi khuẩn.

Nấm men vi sinh Saccharomyces boulardii đã được chứng minh về tính hiệu quả và an toàn qua nhiều nghiên cứu lâm sàng nhất. Nấm men được các chuyên gia khuyến cáo sử dụng trong điều trị bệnh tiêu chảy cấp, phòng ngừa và điều trị tiêu chảy do kháng sinh trên cả đối tượng trẻ em cũng như người lớn. Đặc biệt, nấm men cũng có thể sử dụng để ngăn ngừa và phòng tránh tiêu chảy khi đi du lịch.

Mặt khác, do nấm men không bị mất tác dụng bởi kháng sinh nên người bệnh có thể uống đồng thời với kháng sinh, giúp người bệnh tuân thủ đúng phác đồ điều trị. Có rất nhiều cách có thể trị đau bụng tiêu chảy cấp tốc nhưng với tất cả những ưu điểm trên, nấm men vi sinh là một sự lựa chọn an toàn và hiệu quả để điều trị tiêu chảy cấp ở người lớn và cả trẻ em.

Trên đây chúng ta đã đề cập đến nguyên nhân, triệu chứng, cách chữa tiêu chảy cấp cũng như cách phòng ngừa hiệu quả. Tiêu chảy cấp thường xảy ra ở mức độ nhẹ, tuy vậy, chúng ta không nên chủ quan và phải theo dõi suốt quá trình mắc bệnh, tránh các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.

Tham Khảo:

Trẻ bị tiêu chảy khi uống kháng sinh

Tiêu chảy ra máu: Tiềm ẩn những mối nguy hại

Thuốc hỗ trợ đường tiêu hóa


Nguồn truy cập: 

Diarrhea

Ngày truy cập: 16/12/2020

https://www.medicinenet.com/diarrhea/article.htm  

Diarrhoeal disease

Ngày truy cập: 16/12/2020

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diarrhoeal-disease 

What you should know about diarrhea

Ngày truy cập: 16/12/2020

https://www.medicalnewstoday.com/articles/158634 

có thể bạn quan tâm

Ngộ độc thực phẩm: Dấu hiệu, cách chữa trị và phòng ngừa  

Ngộ độc thực phẩm là một vấn đề khá phổ biến ở nước ta. Theo thống kê của Cục An

Bật mí 5 bí quyết trị tiêu chảy cho bé khi đi du lịch 

Trẻ em bị tiêu chảy khi đi du lịch là vấn đề thường gặp ở nhiều gia đình, nhất là

Hướng dẫn mẹ cách nấu cháo cho bé bị tiêu chảy

Bệnh tiêu chảy được xem là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn tới tình trạng suy dinh dưỡng

Đau bụng thượng vị: Nguyên nhân do đâu? Cách điều trị như thế nào?

Đau bụng vùng thượng vị là tình trạng xuất hiện những cơn đau hay cảm giác khó chịu ở vị

Top 9 liệu pháp tự nhiên giúp giảm đau bụng dưới

Đau bụng dưới âm ỉ hay đau bụng dưới rốn là triệu chứng khá phổ biến xảy ra ở cả

Người mắc hội chứng ruột kích thích nên ăn gì và nên kiêng ăn gì?   

Ruột kích thích (còn gọi là viêm đại tràng co thắt) là hội chứng không có tổn thương thực thể

Điểm danh 7 triệu chứng ruột kích thích thường gặp

Hội chứng ruột kích thích là tình trạng rối loạn chức năng tiêu hóa khá phổ biến. Việc tìm hiểu

Tổng hợp các thông tin bạn cần biết về Viêm trực tràng

Viêm trực tràng hay viêm niêm mạc trực tràng là tình trạng phổ biến, do nguyên nhân gây ra và

Viêm trực tràng nên ăn và kiêng ăn gì? 

Viêm trực tràng là tình trạng viêm ở mô niêm mạc trực tràng, có thể gây đau, tiêu chảy, chảy

Mẹ nên làm gì khi loạn khuẩn đường ruột ở trẻ sơ sinh kéo dài?

Loạn khuẩn đường ruột ngày càng phổ biến ở trẻ em, nhất là loạn khuẩn đường ruột ở trẻ sơ

(028) 38 123 166
Loading...