Sức đề kháng là gì? Tầm quan trọng của sức đề kháng đối với sức khỏe con người

Thực trạng đề kháng kháng sinh hiện nay đã là một mối lo toàn cầu, đặc biệt là ở các nước đang phát triển với các bệnh truyền nhiễm vẫn còn chiếm tỉ lệ cao như Việt Nam. Một trong những lý hàng đầu gây nên sự đề kháng kháng sinh của vi khuẩn tại Việt Nam đó là việc sử dụng kháng sinh tràn lan mà không theo chỉ định của người có chuyên môn. Kèm theo đó là việc thiếu hiểu biết cơ bản về sức khỏe, sức đề kháng và hệ thống miễn dịch của con người.

Chính vì vậy, trong bài viết dưới đây hãy cùng chúng tôi đi trả lời các thắc mắc về sức đề kháng là gì, cũng như tầm quan trọng của đề kháng với sức khỏe con người và làm thế nào để tăng sức đề kháng cho cơ thể hiệu quả.

Sức đề kháng là gì? Có mấy loại đề kháng

Sức đề kháng đóng vai trò như một hàng rào chắn bảo vệ con người trước các tác nhân gây bệnh đến từ môi trường. “Hàng rào” này có khả năng phòng vệ và chống lại sự xâm nhập của virus, vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng,… gây ra các loại bệnh tật cho cơ thể con người.

Một sức đề kháng tốt, một hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả là điều tất cả mọi người đều mong muốn. Khi đề kháng kém, hệ miễn dịch trở nên suy yếucũng là lúc nguy cơ mắc  phải bệnh tật truyền nhiễm tăng lên, đi kèm với những hậu quả khác như thời gian lành  bệnh kéo dài hơn hay mắc bệnh nặng hơn thông thường. Chính vì vậy, nâng cao sức đề kháng phải luôn được coi là một trong những ưu tiên cần cải thiện cho một sức khỏe tốt.

Các nhà khoa học chia sức đề kháng của con người làm 2 loại chính:

1. Sức đề kháng bẩm sinh

Tất cả mọi người đều được sinh ra với sức đề kháng tự nhiên như một sự bảo vệ tổng quát cho toàn bộ cơ thể. Hệ miễn dịch của con người cũng giống như của các loài động vật khác, sẽ chống lại sự tấn công của các tác nhân gây bệnh từ những ngày đầu tiên trong cuộc đời.

Một ví dụ điển hình nhất đó là làn da của bạn. Làn da đóng vai trò như một tuyến phòng thủ bên ngoài đầu tiên che chắn vi khuẩn khỏi xâm nhập vào cơ thể. Và hệ thống miễn dịch sẽ nhận ra những kẻ xâm nhập ngoại lai có thể gây ra nguy hiểm.

Khi nói đến sức đề kháng tự nhiên, phải kể tới những thành phần sau:

  • Làn da
  • Acid trong dạ dày
  • Enzym tìm thấy trong nước mắt và dịch trên cơ thể
  • Chất dịch như mồ hôi, dịch nhầy
  • Các thành phần hóa học bao gồm interferon và interleukin-1

Nếu như các tác nhân gây bệnh bằng cách nào đó vượt được qua hàng rào miễn dịch tự nhiên, đó là lúc sức đề kháng hay miễn dịch thích ứng diễn ra.

2. Sức đề kháng thích ứng

Miễn dịch thích ứng được phát triển trong suốt quá trình lớn lên của con người. Chúng ta có được sức đề kháng thích ứng khi mắc phải bệnh tật hoặc được tiêm vắc-xin. Tiêm vắc-xin là một hình thức tự tạo ra một lượng kháng thể vừa đủ để chống lại các mầm bệnh. Quá trình này còn được gọi là quá trình tạo bộ nhớ miễn dịch vì hệ thống miễn dịch sẽ ghi nhớ những kẻ thù hay mầm bệnh trước đó.

Miễn dịch thích ứng phức tạp hơn nhiều so với miễn dịch bẩm sinh. Trong miễn dịch thích ứng, đầu tiên cơ thể phải nhận ra được mầm bệnh, sau đó hệ miễn dịch sẽ tạo ra các kháng thể để chống lại và bảo vệ cơ thể khỏi mầm bệnh.

Đề kháng và sức khỏe (mối liên hệ)

Mục đích chính của hệ thống miễn dịch là bảo vệ cơ thể bạn khỏi virus và vi khuẩn. Nếu cơ thể không có miễn dịch, các mầm bệnh sẽ tự do xâm nhập vào cơ thể và bạn sẽ bị bệnh liên tục. Chính hệ thống miễn dịch giữ cho chúng ta khỏe mạnh trước các tác nhân gây bệnh chúng ta tiếp xúc hàng ngày.

Hệ thống miễn dịch hoạt động bằng cách nhận ra sự khác biệt giữa các tế bào trong cơ thể và các tế bào ngoại lai, từ đó nó sẽ phá hủy bất kỳ tế bào nào nào gây hại đến sức khỏe. Khả năng chống chọi bệnh từ đó phụ thuộc vào hệ miễn dịch của mỗi người.

Khi cơ thể khỏe mạnh, có sức khỏe tốt thì nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm ít hơn, hoặc có bị nhiễm thì cũng nhanh khỏi bệnh. Ngược lại, khi sức đề kháng suy yếu, nguy cơ mắc bệnh cao hơn, mắc bệnh nặng hơn hoặc thời gian khỏi bệnh dài hơn. Thậm chí người có đề

Suy giảm sức đề kháng ảnh hưởng như thế nào?

1. Cơ thể chậm hấp thu các chất dinh dưỡng

Thông thường, những người có sức đề kháng tốt sẽ có một bộ máy tiêu hóa tốt, và khả năng hấp thụ các chất dinh dưỡng tốt. Ngược lại, người có sức đề kháng yếu không chỉ có hệ thống tiêu hóa và hấp thu kém hơn người bình thường, mà còn dễ bị nôn mửa, tiêu chảy khi tiêu thụ thức ăn kém vệ sinh.

2. Dễ rơi vào tình trạng mệt mỏi

Người có sức đề kháng kém rất dễ rơi vào tình trạng mệt mỏi cho dù có ngủ đủ giấc hoặc nghỉ ngơi đủ. Họ thường xuyên cảm thấy không có sức lực, suy nhược tinh thần, ủ rũ, thậm chí hay cảm thấy đau mỏi tại phần eo và phần đầu gối.

Nếu xảy ra những hiện tượng này trong thời gian dài thì cần cảnh giác, vì đây có thể liên quan đến sự suy giảm chức năng hệ miễn dịch.

3. Dễ bị lây bệnh

Thời tiết giao mùa như thu và đông là điều kiện thích hợp để virus sinh sôi phát triển và xâm nhập vào cơ thể. Những người có sức đề kháng kém không có đủ khả năng để chống lại các mầm bệnh này, và dễ nhiễm bệnh hơn, đặc biệt là cảm lạnh và cảm cúm.

Chính vì vậy, nếu bạn rất dễ bị bệnh, hãy nghĩ đến việc tăng cường hệ miễn dịch và chú ý đến sức khỏe và chế độ sinh hoạt của mình nhiều hơn. Một sức đề kháng tốt cũng khiến cho bệnh mau lành hơn và nhẹ hơn hơn một sức đề kháng kém.

Bởi vì tầm quan trọng của hệ thống miễn dịch đối với sức khỏe con người, một câu hỏi luôn được rất nhiều người quan tâm đó là làm gì để tăng sức đề kháng cho cơ thể? Hãy cùng điểm qua một vài cách điển hình nhất giúp tăng đề kháng mà các nhà khoa học thường xuyên khuyến cáo.

Làm sao để tăng sức đề kháng cho cơ thể?

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Làm sao tăng sức đề kháng một cách tự nhiên nhất trong cuộc sống hàng ngày luôn cần là một ưu tiên đối với bất kỳ đối tượng nào.

1. Nghỉ ngơi

Để tăng cường sức đề kháng cho cơ thể, bạn nên đảm bảo bản thân ngủ ít nhất 7 tiếng mỗi đêm hoặc 8 tiếng nếu có thể. Việc không được nghỉ ngơi đầy đủ không chỉ dẫn đến tăng cân, giảm khả năng tập trung mà còn làm suy giảm sức đề kháng, khiến cho cơ thể khó khăn hơn trong việc chống lại bệnh tật.

Nếu bạn dễ bị mất ngủ hoặc cảm thấy khó khăn khi chìm vào giấc ngủ vào buổi tối, hãy cố tạo cho mình một thói quen nhẹ nhàng trước khi đi ngủ để báo hiệu cho cơ thể rằng đã đến giờ nghỉ ngơi. Để cải thiện giấc ngủ, hãy tránh xa các thiết bị điện tử và tránh tiêu thụ thức ăn, cồn trước khi đi ngủ.

2. Tham gia thể thao

Tập thể dục giúp bạn tăng mức IgA, một loại protein có trong hệ thống miễn dịch để chống lại nhiễm trùng. Tham gia thể thao còn làm giảm thiểu stress và căng thẳng, tăng cảm xúc tích cực mà còn giúp cơ thể bạn chống lại các mầm bệnh và rút ngắn quá trình lành thương.

Chìa khóa để luyện tập thể dục có hiệu quả đó là sự kiên nhẫn và sự tuân thủ thời gian tham gia thể thao mỗi tuần. Thời lượng bạn nên bỏ ra đó là ít nhất là 150 phút mỗi tuần hoặc 75 phút mỗi tuần nếu bạn tham gia những bài tập nặng và tốn nhiều sức.

3. Ăn uống khoa học

Mỗi người nên tự rèn luyện tăng sức đề kháng cơ thể của mình bằng cách duy trì một chế độ sinh hoạt khoa học, ăn uống đầy đủ chất. Một chế độ ăn nhiều calo sẽ dẫn đến việc tăng cân và khiến bạn dễ bị nhiễm trùng hơn bình thường.

Lời khuyên dinh dưỡng tốt nhất chính là tự xây dựng và duy trì khẩu phần ăn lành mạnh, cân bằng giữa thành phần protein, lipid và gluxid. Trong đó gluxid (tinh bột) nên chiếm từ 50% – 60%. Ngoài ra, nên bổ sung protein đến từ cá vì trong cá có thành phần omega-3 và các chất béo không no.

4. Quan hệ tình dục an toàn

Các bệnh lây qua đường tình dục thường khó chữa và gây ra những hậu quả lâu dài cho người bệnh. Thậm chí, các bệnh này sẽ có thể tái phát lại nhiều lần hoặc chuyển sang mãn tính nếu không được chữa trị đúng cách.

Hiện nay, sử dụng bao cao su là phương pháp phổ biến nhất để tránh các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục. Ngoài ra các biện pháp khác như chỉ quan hệ tình dục với một đối tác, tiêm vắc-xin phòng tránh virus HPV,…

5. Tiêm ngừa vắc-xin

Vắc-xin có tác dụng ngăn ngừa các bệnh lý nguy hiểm, đặc biệt là những bệnh có khả năng gây biến chứng và có thể dẫn đến tử vong. Tiêm vắc-xin làm giảm nguy cơ nhiễm trùng bằng cách phối hợp với hệ miễn dịch của cơ thể để hình thành nên cơ chế miễn dịch với các tác nhân gây bệnh cụ thể.

Tiêm phòng vắc-xin là sự lựa chọn tốt nhất được Bộ Y tế khuyến cáo để tăng sức đề kháng, ngăn ngừa bệnh tật, đặc biệt là ở trẻ nhỏ. Ngoài ra, cả người lớn cũng nên tiêm vắc-xin, đặc biệt là người cao tuổi hoặc bất cứ ai có hệ thống miễn dịch bị suy yếu do một căn bệnh nào đó gây ra.

6. Không lạm dụng chất kích thích

Rất nhiều nghiên cứu đã cho thấy mối quan hệ giữa lạm dụng chất kích thích và sự gia tăng nguy cơ lây bệnh nhiễm trùng. Uống quá nhiều rượu có thể gây ức chế chức năng của tế bào bạch cầu và giảm khả năng chống nhiễm trùng.

Hầu hết các chuyên gia khuyến cáo rằng nam giới chỉ nên uống nhiều nhất 2 cốc một ngày và với phụ nữ là 1 cốc. Nếu như bạn đang có vấn đề với sức khỏe, hoặc đang mắc bệnh, tốt nhất là hãy ngưng sử dụng rượu bia. Khi đó, các chất kích thích này không chỉ làm suy giảm sức đề kháng mà còn làm mất nước của cơ thể.

7. Thường xuyên vệ sinh cá nhân

Sức khỏe và vệ sinh thường đi kèm với nhau. Việc đảm bảo vệ sinh cá nhân cũng giúp loại bỏ các vi khuẩn và virus, hạn chế cơ hội các tác nhân này tấn công hệ miễn dịch.

Hãy đảm bảo bạn thực hiện đủ 7 nguyên tắc vệ sinh cơ thể hàng ngày để tăng sức đề kháng cho cơ thể, bao gồm:

  • Rửa tay thường xuyên
  • Tắm rửa hàng ngày
  • Đánh răng 2 lần một ngày
  • Không dùng chung hoặc chia sẻ các đồ dùng cá nhân với người khác
  • Thay tất, vớ thường xuyên
  • Cắt móng tay, chân
  • Che miệng khi ho, hắt xì

Phía trên chúng ta đã cùng tìm hiểu lần lượt về đề kháng là gì, mối quan hệ của sức đề kháng với sức khỏe, những ảnh hưởng của sức đề kháng yếu với cơ thể. Quan trọng nhất đó là việc trả lời được câu hỏi làm sao để tăng sức đề kháng. Chúng ta hoàn toàn có thể tăng cường sức đề kháng và hệ miễn dịch với những cách thức rất tự nhiên và dễ dàng.

Nguồn tham khảo:

How to Use Your Immune System to Stay Healthy – https://www.webmd.com/a-to-z-guides/features/how-use-your-immune-system-stay-healthy#1

Immune System – https://kidshealth.org/en/parents/immune.html

How the immune system works- https://www.medicalnewstoday.com/articles/320101

Hệ miễn dịch hoạt động thế nào? – https://www.vinmec.com/vi/tin-tuc/thong-tin-suc-khoe/suc-khoe-tong-quat/he-mien-dich-hoat-dong-nao/

What is my immune system and why is it so important? – https://www.hollandandbarrett.com/the-health-hub/conditions/immunity/immune-system-important-2/

How does the immune system work? – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279364/

How to stay healthy with a weak immune system – https://www.medicalnewstoday.com/articles/324930

Cách tăng cường sức đề kháng trong mùa dịch – https://www.vinmec.com/vi/tin-tuc/thong-tin-suc-khoe/dich-2019-ncov/thong-tin-suc-khoe/cach-tang-cuong-suc-de-khang-trong-mua-dich/

9 Ways to Boost Your Body’s Natural Defenses – https://www.healthline.com/nutrition/how-to-boost-immune-health

7 Ways to Keep Your Immune System Healthy – https://www.everydayhealth.com/columns/white-seeber-grogan-the-remedy-chicks/ten-simple-natural-ways-to-boost-immune-system/

có thể bạn quan tâm

Top 5 thực phẩm tăng sức đề kháng hiệu quả

Bổ sung các thực phẩm tăng sức đề kháng vào bữa ăn hàng ngày là một trong những cách đơn

Mách mẹ 5 cách tăng sức đề kháng cho trẻ phòng ngừa bệnh vặt

Thời gian gần đây, sức đề kháng và hệ miễn dịch đã trở thành vấn đề sức khỏe được quan

Vai trò của hệ vi sinh vật đường ruột và sức khỏe con người

Vi khuẩn thường được xem là có tác động xấu đến con người. Tuy nhiên, các vi khuẩn có lợi

3 điều mẹ không nên lơ là khi chọn thuốc tăng cường hệ miễn dịch cho trẻ

Một khẩu phần ăn đủ dinh dưỡng bao gồm trái cây và rau, củ, quả là lý tưởng để nâng

Dùng thuốc tăng cường hệ miễn dịch đúng cách cho người lớn

Dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng trong hệ miễn dịch của cơ thể. Trong quá trình tiêu thụ

6 dấu hiệu hệ miễn dịch kém mà bạn cần biết

Hệ miễn dịch có thể được hình dung như một tấm khiên kiên cường giúp bảo vệ cơ thể trước

Vai trò của men vi sinh đối với hệ miễn dịch

Thời gian gần đây, nhiều nghiên cứu đã quan tâm đến vấn đề làm thế nào mà men vi sinh

Hệ miễn dịch là gì? Những điều bạn chưa biết về hệ miễn dịch

Hệ thống miễn dịch như một lớp áo giáp bảo vệ cơ thể khỏi những vi khuẩn, virus, ký sinh

11 thực phẩm tăng cường hệ miễn dịch bạn không thể bỏ qua

Bổ sung cho cơ thể những thực phẩm tăng cường hệ miễn dịch là một trong những biện pháp bảo

Dấu hiệu nhận biết và cách cải thiện hệ tiêu hóa kém

Ruột được ví như bộ não thứ hai của cơ thể. Một hệ tiêu hóa kém, một đường ruột không

(028) 38 123 166
Loading...